Samenwerking die ruimte geeft
Met hulp van het Nederlandse bedrijf Rituals kon ARK de aankoop van Flekkershoefke doen, en een start maken met de omvorming tot natuur. Eerder dit jaar deed Rituals een substantiële bijdrage om ARK’s inspanningen voor herstel en verbinding in Het Groene Woud te steunen. Het partnerschap weerspiegelt Rituals’ toezegging om 10% van zijn jaarlijkse nettowinst te investeren in initiatieven die het welzijn van de planeet en mensen verbeteren. Het herstel van de rijke leembossen in Het Groene Woud liggen de Brabantse Rituals-directeur Raymond Cloosterman na aan het hart.
“Als iemand die is opgegroeid in Brabant, is het ongelooflijk betekenisvol om bij te dragen aan het herstel van deze landschappen. Bedrijven hebben een belangrijke rol te spelen bij het terugbrengen van natuur. We zijn trots om als partner van ARK mee te bouwen aan een veerkrachtigere toekomst, voor zowel mensen als wilde natuur.” - Raymond Cloosterman
Deze samenwerking maakt het mogelijk om juist op strategische plekken in te grijpen en ontbrekende schakels in het landschap te herstellen.
Ligging als sleutel tot herstel
De waarde van Flekkershoefke zit in de strategische ligging. De percelen grenzen aan de leembossen van De Geelders - een van de rijkste bostypen van Nederland - en vormen tegelijk de ontbrekende schakel richting het Elderbroek, iets noordelijker. Door deze verbinding te versterken, ontstaat een aaneengesloten zone waarin natuurlijke processen weer de ruimte krijgen om zich op landschapsniveau te ontwikkelen. Waar voorheen grenzen lagen, ontstaat geleidelijk een vloeiend geheel.
Ruimte voor natuurlijke processen
Op Flekkershoefke kiezen we bewust voor een rewilding-aanpak: niet het eindbeeld staat centraal, maar het herstel van processen die het landschap zelf vormgeven. De eerste stap is het op gang helpen van die processen. We brengen inheemse bomen en struiken in, passend bij het leembos dat hier van nature thuishoort. Tegelijk kijken we naar het watersysteem: waar mogelijk herstellen we natuurlijke afstroming en houden we water langer vast in het gebied. Kleine hoogteverschillen - reliëf - helpen daarbij en zorgen voor variatie in nat en droog.
Dood hout krijgt nadrukkelijk een plek. Omgevallen bomen en achtergelaten stammen zijn geen restmateriaal, maar vormen het fundament van een rijk ecosysteem. Ze bieden voedsel, schuilplaatsen en groeiplaatsen voor talloze soorten, van schimmels en insecten tot vogels en zoogdieren. Na deze eerste ingrepen laten we het gebied steeds meer los. Geen strak beheerd landschap, maar een levend systeem dat zichzelf in stand houdt en blijft ontwikkelen.
Van losse percelen naar een levend netwerk
Juist op deze plek komt alles samen. De aankoop van Flekkershoefke maakt van twee waardevolle, maar deels geïsoleerde gebieden één samenhangend geheel. Leembossen zijn kwetsbaar: ze hebben te lijden onder verdroging en versnippering. Door hier zowel het oppervlak uit te breiden als verbindingen te versterken, pakken we beide uitdagingen tegelijk aan.
Dat heeft directe gevolgen voor dieren die in Het Groene Woud leven. Vleermuizen kunnen straks langs een doorgaande lijn van bomen en structuren navigeren en foerageren. Minder mobiele soorten zoals boomkikker en kamsalamander profiteren van het aaneengesloten, vochtige leefgebied. Voor de houtsnip ontstaat nieuw foerageergebied op voormalige landbouwgrond die weer onderdeel wordt van de natuur. En zoals zo vaak zien we dat ook algemene soorten - van gele kwikstaarten tot insecten - al snel gebruikmaken van de nieuwe dynamiek.
Een plek met een lange gebruiksgeschiedenis
Historische bronnen laten zien dat Flekkershoefke al eeuwenlang onderdeel is van het agrarische landschap rond Schijndel. In notariële en schepenakten - zoals ontsloten via het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) - wordt het gebied genoemd in verband met grondtransacties en gebruik als landbouwgrond. Zulke akten beschrijven vaak overdrachten van percelen, gebruiksrechten en eigendomssituaties, en maken zichtbaar hoe intensief en langdurig deze gronden door mensen zijn benut.
Juist dat contrast maakt deze aankoop bijzonder: waar het landschap lange tijd vooral functioneerde voor productie, ontstaat nu ruimte voor herstel. De geschiedenis van gebruik wordt daarmee geen eindpunt, maar een vertrekpunt voor een nieuw hoofdstuk waarin natuurlijke processen weer leidend mogen zijn.
Bouwen aan robuustheid
Met deze stap wordt het Elderbroek robuuster en beter verbonden met de omliggende gebieden, waaronder de Geelders. Daarnaast wordt op de lange termijn gewerkt aan een verbinding met het Wijboschbroek. Voordat planten en dieren zich daadwerkelijk langs deze route kunnen verplaatsen, zijn nog vele stappen nodig. Hoe groter en samenhangender het geheel, hoe meer kansen soorten hebben om te blijven bestaan en nieuwe populaties te ontwikkelen.
Vooruitblik
De aangekochte percelen worden de komende jaren omgevormd van intensief landbouwgebruik naar een nieuw stuk leembos van bijna negen hectare. Door aanplant van duizenden bomen, herstel van de waterhuishouding en het creëren van natuurlijke reliëfverschillen ontstaat hier een robuust natuurgebied dat bestaande bossen met elkaar verbindt.
Naar verwachting zal dit op termijn zorgen voor een soortenrijk boslandschap met ruimte voor zeldzame flora en fauna, en een belangrijke klimaatbuffer in Het Groene Woud. De aankoop van Flekkershoefke laat zien dat samenwerking tussen bedrijven en natuurorganisaties kan zorgen voor blijvende, tastbare voordelen voor de biodiversiteit, door natuur op landschapsniveau te herstellen en met elkaar te verbinden.
