"Rewilding can be defined as restoration to promote self-regulating complex ecosystems through restoring non-human ecological factors and processes while reducing human control and pressures. This definition is consistent with most definitions and general usage." schrijft de vooraanstaande Deense rewildingonderzoeker Jens Christian Svenning in One Earth in 2020.
Bij ARK Rewilding Nederland leggen we dat zo uit:
- We vertrouwen op de herstelkracht van de natuur (self-regulating complex ecosystems)
- We geven ruimte en tijd aan natuurlijke processen (restoring non-human ecological factors and processes)
- We beheren minimaal en verwelkomen spontane ontwikkeling (reducing human control and pressures)
- We gaan hierbij uit van het idee dat de mens niet boven het andere leven is gesteld, en dat de mens welkom is in de natuur: de mens gaat samen met al het leven.
- Rewilding, herwildering, geeft perspectief op natuurlijke oplossingen, en hoop voor een leefbare wereld.
Herwildering is kortom het opnieuw wild worden van cultuurlandschappen. De ecosystemen die ontstaan, waren er eerder niet en hoeven ook niet in een bepaalde staat te blijven: natuur is altijd onderweg om iets anders te worden. Rewilding is niet gericht op het in standhouden van een bepaald natuurtype - anders dan natuurbescherming in overgebleven natuurgebieden.
Verbindingen tussen natuurkernen zijn voor rewilding cruciaal. Ze bieden het noodzakelijke netwerk voor planten en dieren om zich te verplaatsen en zich aan te passen aan veranderingen in klimaat en ruimtegebruik.
Zelf laten zien wat er kan
Na meer dan 35 jaar kunnen we laten zien dat rewilding werkt. ARK initieert en organiseert gebiedsontwikkelingen waarin nieuwe natuur bijdraagt aan zowel het ecologische als sociaaleconomische functioneren van de regio. Daarom zoeken we de samenwerking met andere maatschappelijke belangen, maakt natuurbeleving met veldonderwijs een belangrijk deel uit van de actieve communicatie en is openstelling essentieel voor de beleving van natuurgebieden. ARK treedt ook op als eigenaar en beheerder van gronden. Permanent eigendom en beheer is echter geen doel; ARK draagt de gronden en het beheer na de eerste jaren over aan partners.
Op de Noordzee gelden andere regels: op de zee zijn geen kavels te koop. Hier werkt ARK met vergunning in natuurgebieden en samen met bedrijven die hun activiteiten op zee hebben.
Deze kaart geeft een overzicht van 35+ jaar werk van ARK.
Een blauwdruk voor gebiedsontwikkeling bestaat niet, elk gebied vraagt een andere aanpak. De onderstaande ingrediënten zijn van belang in de aanpak van ARK:
Tijdelijke gast
ARK werkt tijdelijk in, en ten dienste van een gebied. Aan het eind van de opdracht vertrekken wij. In de tussentijd werken we aan een sterke alliantie met de bewoners en gebruikers van de streek. Dat moet er voor zorgen dat gerealiseerde natuurdoelen ook op de lange termijn geborgd zijn bij lokale overheden, terreinbeheerders, agrariërs en andere belanghebbenden in het gebied. We weten dat een project geslaagd is als anderen met veren gaan pronken.
Integrale aanpak
Wilde natuur komt voor ARK op de eerste plaats. Maar we koppelen het natuurverhaal ook aan andere maatschappelijke belangen. Dat geeft een heel nieuw perspectief op hoe er ruimte gevonden kan voor meer natuur. De problemen van de ene partij blijken door de ander te kunnen worden opgelost, of het nu om duurzaam waterbeheer, betere landbouwkavels, recreatieve toegankelijkheid of aaneensluiting van natuurgebieden gaat. Dat verklaart voor een belangrijk deel het succes van de integrale gebiedsontwikkeling die we met alle partners realiseren.
Provincie geeft vertrouwen
De laatste jaren is er flink bezuinigd op de budgetten voor natuurontwikkeling. Wel kregen provincies steeds meer regie en verantwoordelijkheid voor de realisatie van het Nationaal Natuurnetwerk. ARK helpt hierbij via een integrale aanpak van gebiedsontwikkeling, wat leidt tot meer resultaat in kortere tijd. Dit vraagt ambtelijk en bestuurlijk een andere aanpak van de provincie: niet sectoraal maar integraal en niet vanuit controle maar vanuit vertrouwen.
Snel doorpakken
Omdat de doelen bekend zijn, maar niet op perceel- of detailniveau zijn uitgewerkt, heeft ARK ruimte om kansen te grijpen. We inventariseren de wensen van agrariërs en als de ruilende partijen het eens zijn, kunnen we snel handelen. De kaders zijn immers al afgesproken en het geld is beschikbaar. Bovendien is ARK eindverantwoordelijk en uitvoerder tegelijkertijd. We kunnen stap voor stap werken waardoor snel resultaten zichtbaar worden in het veld. Dit geeft vertrouwen bij de verkopende boeren: je doet wat je zegt. Op deze manier zijn we met vrijwel alle landeigenaren in gesprek en kunnen we binnen korte tijd soms complexe kavelruilen met tientallen eigenaren en honderden hectaren realiseren.
Elke verandering heeft tijd nodig. Zeker als het om landschappen gaat waar mensen aan verknocht zijn. We betrekken omwonenden daarom intensief bij ons werk. Hun kritische betrokkenheid houdt ons scherp. Successen vieren we samen met omwonenden en onze partners in de gebieden.
