Van nature hoort dood hout thuis in rivieren en grote meren. Het biedt schuilplaatsen, voedsel en structuur voor talloze planten en dieren. Vanwege de veiligheid en menselijk ingrijpen is dit natuurlijke element grotendeels verdwenen uit onze wateren. De organisatie Natuurhuisje draagt vijf procent van hun omzet af aan lokale natuurprojecten. Zo helpt Natuurhuisje mee aan het herstellen van de balans tussen mens en de natuur. Sinds kort is het ARK-project ‘Dode-bomen-vissenbossen’ één van hun natuurprojecten. Met het aanlegggen van een bos van dood hout onder de waterspiegel brengen we een belangrijk natuurlijke proces terug. Zo verbeteren we de biodiversiteit, versterken we het ecosysteem en dragen we bij aan een betere waterkwaliteit in het Volkerak-Zoommeer.
Waarom dit project?
In het Volkerak-Zoommeer ligt een waardevol rustgebied met eilanden waar veel (broed)vogels voorkomen. Rond deze eilanden liggen stenen vooroevers. De openingen daartussen worden nu afgesloten met ballenlijnen om waterrecreatie te weren en zo rust te creëren voor vogels. In de praktijk blijken deze ballenlijnen echter onvoldoende effectief.
Daarom is gekozen voor een meer natuurlijke oplossing: het aanbrengen van dode bomen onder de waterspiegel. Hierdoor worden de openingen ontoegankelijk voor boten, terwijl tegelijkertijd een sterke impuls wordt gegeven aan de biodiversiteit en de waterkwaliteit. Bovendien sluit deze aanpak aan bij de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Natuurhuisje wil 60.000 euro ophalen voor dit project. Daar is nu al een kwart van gerealiseerd.
Wat is een dode-bomen-vissenbos?
Dood hout is van onschatbare waarde voor ecosystemen, ook onder water. In een vissenbos worden dode bomen, inclusief wortelkluit en kroon, onder de waterspiegel verankerd. Deze bomen bieden schuil- en paaiplekken voor vissen, vormen een hechtingsplaats voor waterfilterende organismen zoals sponzen en mosdiertjes en verbeteren de structuur en kwaliteit van het leefgebied onder water. De takken die boven het water uitsteken worden gebruikt door lepelaars, aalscholvers en reigers als rustplek en voedselbron. Zo ontstaat een rijk en levendig ecosysteem, boven én onder water.
Wat gaan we met het bedrag doen?
Het donatiebedrag wordt ingezet voor:
- Nulmonitoring om de ecologische uitgangssituatie vast te leggen
- Aanbrengen van dode bomen (het grootste deel van het budget): bomen met wortels en kroon worden onder water geplaatst en stevig verankerd
- Monitoring om de effecten op biodiversiteit en waterkwaliteit te volgen.
Waarom is dit belangrijk voor de biodiversiteit?
Hoewel de waterkwaliteit van meren en rivieren de afgelopen jaren is verbeterd, voldoet deze nog lang niet overal aan de Kaderrichtlijn Water. Een van de ontbrekende schakels is hout. Door dode bomen terug te brengen in het water neemt de biodiversiteit onder water toe, verbeteren natuurlijke filterprocessen en wordt het ecosysteem robuuster en veerkrachtiger. Zo helpen planten en dieren actief mee aan het verbeteren van de waterkwaliteit.
Wat kun jij doen?
Ook in je eigen omgeving kun je bijdragen. Heb je een vijver? Dan kun je een klein vissenbos aanleggen door een wortelkluit of boomstronk in het water te plaatsen. Dit creëert schuilplekken voor vissen, leefgebied voor insecten en drink- en badplaatsen voor vogels.
Volg het project
Op de website van Natuurhuisje en ARK kun je het proces volgen. Binnenkort zie je hoe de dode-bomen-vissenbossen worden aangelegd in het Volkerak-Zoommeer.
Beeld baarzen headerfoto: Arthur de Bruin.
