Eerste graszangers waargenomen in Het Groene Woud

05-08-2026
Zitt-zitt. Op twee ARK-terreinen in Het Groene Woud in Brabant klonk in juli 2026 voor het eerst dit bijzondere geluid: de zang van de graszanger. In het Engels heet deze soort niet voor niets Zitting Cisticola - een naam die verwijst naar zijn kenmerkende, ritmische “zitt-zitt”-zang die hij vaak in een korte zangvlucht laat horen.

De graszanger is bezig aan een gestage opmars in Nederland. Vanuit het zuiden schuift hij langzaam op, een ontwikkeling die samenhangt met zachtere winters als gevolg van klimaatverandering. Daardoor kan de soort hier beter overleven en zich vestigen. Die uitbreiding gaat echter niet vanzelf. De graszanger is afhankelijk van iets wat in ons landschap schaars is geworden: ruimte voor ruigte, variatie en natuurlijke ontwikkeling. Juist die omstandigheden ontstaan op plekken waar de natuur weer leidend mag zijn, zoals op de ARK-percelen waar de graszanger is gezien en gehoord. Hier groeit een levendig mozaïek van bloeiende kruiden, struiken en jong pionierbos, waarin soorten als de graszanger zich thuis voelen. Dit dynamische en structuurrijke landschap biedt leefruimte aan soorten die elders nauwelijks nog kansen krijgen. 

Image
Droneopname van het Elderbroek
Op de dronebeelden is het verschil scherp zichtbaar: waar de omliggende landbouwpercelen strak en eentonig zijn, vormen de ARK-terreinen een ruig, gevarieerd mozaïek van kruiden, struiken en jong bos. Juist die structuur biedt de graszanger wat hij nodig heeft: een rijk voedselaanbod van insecten tussen bloeiende planten én voldoende dekking om te schuilen en te broeden. Fotograaf: Dirk Eijkemans

Een van de mensen die een graszanger ontdekte, is Dirk Eijkemans. Hij is vaak op de terreinen van ARK te vinden, zowel voor zijn werk als in zijn vrije tijd als fanatieke vogelaar en natuurliefhebber. In Het Groene Woud is hij betrokken bij natuurprojecten van ARK, zoals het verwijderen van overbodig hekwerk en het aanplanten van inheemse bomen en struiken. Met dit werk helpt hij de eerste voorwaarden te scheppen, zodat natuurlijke processen weer op gang kunnen komen en de natuur zich stap voor stap zelf verder ontwikkelt. 

Image
Gif waarop de toename van de graszanger sinds 1985 wordt weergegeven
Van zeldzame zuidelijke dwaalgast tot oprukkende broedvogel: deze animatie laat zien hoe de graszanger zich tussen 1985 en 2025 stap voor stap over Nederland verspreidt. In vijfjaarlijkse intervallen kleuren steeds meer 10x10 km-hokken in, een duidelijke weerspiegeling van zachtere winters én de groeiende beschikbaarheid van geschikte, structuurrijke leefgebieden. Bron: waarneming.nl

“De komst van de graszanger laat zien hoe klimaatverandering en natuurontwikkeling samen het landschap veranderen. Nieuwe soorten komen erbij en de natuur wordt weer dynamischer. Maar de graszanger is nog zeldzaam. Juist daarom is deze waarneming zo bijzonder” vertelt Dirk Eijkemans. 

Geef de natuur de ruimte - en luister wat er terugkomt.

Contactpersoon