Leven met de stijgende zee: nieuw boek over Meegroeien

30-10-2026
Onze vertrouwde manieren van beschermen tegen water tonen steeds vaker hun beperkingen. Daarmee groeit de behoefte aan een nieuwe kijk: samenwerken met natuur, en met de mensen die in de delta wonen en werken. ‘Ruimte voor Meegroeien met zeespiegelstijging’ biedt een nieuw kompas voor de toekomst.

Het werd vrijdagmorgen 30 oktober gepresenteerd in Rotterdam en bundelt wetenschap, persoonlijke ervaringen, essays en artistieke bijdragen en biedt zo een nieuw kompas voor de toekomst. 

Centraal staat de samenwerking met de natuurlijke processen die ons landschap al duizenden jaren vormen. De aanleiding voor de bundel was het Kennisprogramma Zeespiegelstijging (2019-2026). In 2025 werd ‘Meegroeien’ toegevoegd aan dit programma als nieuwe strategie naast de eerder uitgewerkte strategieën (Meebewegen, Beschermen en Zeewaarts).

De bundel is een uitgave van het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ), ARK Rewilding Nederland en het Delta Climate Centre, en is samengesteld door Jim van Belzen (NIOZ en WMR), Noa Hoondert en Anke Dielissen (ARK Rewilding Nederland), Ro Koster (RO&AD Architecten) & Alien Kok (Zuidwestelijke Delta).

Natuur en mensen als bondgenoten

Meegroeien geeft kust- en estuariene natuur een gelijkwaardige plek in het ontwerp, naast bescherming tegen hoog water en de beschikbaarheid van zoet water.  Door natuurlijke processen te herstellen, bouwt de natuur mee aan een veilige delta met voldoende zoet water. De deltanatuur zelf ontwikkelt zich hierbij weer tot een rijk, complex, zelfregulerend ecosysteem.

“Zeespiegelstijging en klimaatverstoring vragen steeds meer van onze delta, van de natuur én van de mensen die er wonen”, aldus initiatiefnemer Jim van Belzen. “Meegroeien is een zoektocht naar een samenleving die weer binnen de draagkracht van mens en natuur past. Waterveiligheid staat daarbij niet ter discussie, maar het wordt pas een goed verhaal als dat niet ten koste gaat van de natuur en de mensen.” Van Belzen vervolgt: “Dit boek bevat meer dan veertig bijdragen van ruim vijftig mensen en laat zien hoe breed Meegroeien gedragen wordt. Geen blauwdruk, maar een kompas op weg naar een rijke, levende delta.”

Anke Dielissen voegt toe: “Meegroeien biedt de kans om onze unieke Deltanatuur echt een boost te geven. Een natuur die niet afhankelijk is van onze bescherming maar die ons juist beschermt.”

Regionale uitdagingen

De bijdragen in het boek laten zien hoe onze geschiedenis het land heeft gevormd en welke kennis en voorbeelden hoop bieden voor de toekomst met veel voorbeelden uit de Rijn-Maas-Scheldemonding. Ook de verschillende meningen en perspectieven in de regio komen aan bod.

Doe-Je-Meegroeikaart

Die regionale uitdaging wordt extra duidelijk op de meegeleverde Doe-Je-Meegroeikaart. Een kaart die de Rijn-Maas-Scheldemonding voor de zeer lange termijn verbeeldt. Ro Koster: “Dit is een praatplaat om samen de toekomst van deze regio als estuarium te verkennen, zeker geen vastomlijnd plan! De kaart verbeeldt de uitkomsten van een regionale Meegroeibijeenkomst over wat er mogelijk is als we Meegroeien ruim toepassen. Dat geeft een gezondere basis voor waterveiligheid, voedselproductie en fijn leven op zee én land.”

Koster en zijn mede-redactieleden hopen dat deze kaart, samen met het boek, bijdraagt aan een breder gesprek over de toekomst die we voor de volgende generaties mogelijk willen maken. Koster vervolgt: “Vanuit het natuurlijke fundament biedt Meegroeien ons de meeste kans op een toekomst, waarin de delta veilig en leefbaar blijft. Laten we samen zorgvuldig luisteren, zoeken, proberen en ontdekken, want uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde: een hoopvolle toekomst.”

Boek, tentoonstelling en film

De presentatie van het boek is niet geheel toevallig tijdens de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam (IABR). Hier is namelijk bij de tentoonstelling Systems of Support ook aandacht voor het concept van meegroeien met zeespiegelstijging. In zestien zwarte ‘kijkdozen’ worden verschillende aspecten of processen artistiek verbeeld. Daarnaast is er een film over meegroeien en is de Doe-Je-Meegroeikaart op 6 bij 2,5 meter uitgebeeld. Zo wordt de strategie van meegroeien ook visueel inzichtelijk gemaakt. Deze tentoonstelling is nog t/m 29 november te zien.

Lees het boek gratis

Het boek is vanaf vandaag gratis te downloaden in de webshop van ARK (32 MB). Reacties? Laat het weten op onze Linkedin-pagina. 

Image
Biobouwers Jeroen Helmer ARK Rewilding
Illustratie: Jeroen Helmer ARK Rewilding Nederland
Image
Eerste boeken Meegroeien worden uitgereikt
De eerste zes exemplaren van het boek werden uitgereikt aan Bram Aertssen (visser), Marlies van de Maarel (planoloog en stedebouwkundige bij gemeente Rotterdam), Els de Smet (mede-oprichter van Verhalenhuis Belvédère), Maurice Specht (zakelijk leider Buitenplaats Brienenoord), Marijn Vermue (akkerbouwer uit Werkendam) en Gilbert van Noorden (pastor en voormalig waterbouwer).
Image
Boekpresentatie Meegroeien 30 oktober 2026 Rotterdam
Jim van Belzen: "Meegroeien is een zoektocht naar een samenleving die weer binnen de draagkracht van mens en natuur past. Waterveiligheid staat daarbij niet ter discussie, maar het wordt pas een goed verhaal als dat niet ten koste gaat van de natuur en de mensen. Deze denkrichting is de enige die niet alleen waterveiligheid en zoetwaterbeschikbaarheid als doel heeft, maar ook het behoud van robuuste ecosystemen." Henk Ovink vraagt de bijna 100 aanwezigen stil te staan bij de noodzaak van een nieuwe economie, een landbouwsysteem, industrie en energievoorziening die passen binnen de grenzen van de levende planeet en onderstreept de urgentie van klimaatmitigatie.
Contactpersoon