In totaal gaat het om 3.300 hectare. Met de grondruil willen de partners natuurterreinen die landschappelijk en ecologisch bij elkaar horen logischer bij elkaar brengen. Zo ontstaat meer samenhang in het Brabantse natuurnetwerk en kunnen natuurgebieden beter en efficiënter worden beheerd.
Van eigendomsgrenzen naar één landschap
Natuur houdt zich niet aan eigendomsgrenzen. Water, planten en dieren bewegen door het landschap, terwijl natuurgebieden soms verdeeld zijn over verschillende eigenaren en beheerders. Door grond strategisch te ruilen, kunnen gebieden die ecologisch, landschappelijk, hydrologisch of geologisch bij elkaar horen meer als één geheel functioneren. Dat biedt ruimte voor natuurlijke processen en draagt bij aan grotere en robuustere natuurgebieden.
"Een ree weet niet waar het ene natuurgebied ophoudt en het andere begint. Een beek trekt zich niets aan van een eigendomsgrens. Door grond slimmer bij elkaar te brengen, laten wij het landschap weer als één geheel functioneren," vertelt Ger van der Oetelaar, voormalig medewerker van ARK Rewilding Nederland en mede-initiatiefnemer van de samenwerking.
Van ambitie naar concrete grondruilen
De vijf partners werken al enkele jaren samen aan een Brabantbrede aanpak voor natuurgrondruil. De afgelopen tijd brachten zij verschillende mogelijkheden in kaart. Met de intentieovereenkomst leggen zij hun gezamenlijke ambitie en werkwijze vast en ontstaat de basis voor concrete ruilingen. Bij iedere ruiling zoeken de partners naar de meest logische verdeling van gebieden en hectares binnen Noord-Brabant. Een ruiling hoeft daarbij niet exact in hectares of euro's in balans te zijn. Het belangrijkste is dat de uitkomst bijdraagt aan een betere inrichting en een beter beheer van natuurgebieden. Ook particuliere grondeigenaren kunnen deelnemen. Brabants Particulier Grondbezit vervult daarbij een bemiddelende rol tussen terreinbeherende organisaties en particuliere eigenaren en hun rentmeesters.
Zorgvuldig proces in vier tranches
De grondruilen worden stap voor stap uitgevoerd en nemen naar verwachting ongeveer vijf jaar in beslag. Het proces wordt verdeeld over vier tranches. De eerste akte komt eind 2027 online. Zorgvuldigheid en transparantie staan voorop. Bij de verdere uitwerking wordt rekening gehouden met onder meer omwonenden en pachters. Ook andere grondeigenaren, ondernemers en organisaties die grond te ruilen hebben, kunnen zich melden.
Jan Fenten, voormalig programmamanager bij Staatsbosbeheer en vanaf het begin betrokken bij de gesprekken: "We willen alles zo transparant mogelijk doen. Al hebben we hier niet te maken met aan- of verkopen, maar met het ruilen van gronden. Het kan zijn dat andere partijen hierop mee willen liften. Grondeigenaren, ondernemers of organisaties die grond te ruilen hebben, kunnen zich bij ons melden."
De omvang en complexiteit van de ruilingen maken een zorgvuldig proces noodzakelijk. Sommige gronden zijn al lange tijd in beheer bij een van de partners en bij iedere ruiling moeten verschillende belangen en procedures worden meegenomen. Fenten: "Er is geen notaris die dit binnen een jaar kan begeleiden. Daarom trekken we er een langere periode voor uit. Zodra er meer bekend is, laten we dat weten."
Belangrijke stap voor de Brabantse natuur
Joris Hoogenboom, directeur van Brabants Landschap, noemt de samenwerking bijzonder: "Het is best uniek wat we hier doen. Met deze intentieovereenkomst zetten we een belangrijke stap om de natuur in Brabant te versterken. De komende tijd werken wij de eerste grondruilen verder uit. Zo kunnen we samen nog beter zorgen voor het beheer van samenhangende en robuuste natuurgebieden in Noord-Brabant.”
De intentieovereenkomst werd ondertekend tijdens het symposium ‘Groene Verbindingen’, dat Staatsbosbeheer en de provincie Noord-Brabant organiseerden op het provinciehuis in Den Bosch.
Alle informatie over de grondruilen is te vinden op de website van het Rijksvastgoedbedrijf.
