Een gezonde zee begint bij de zeebodem. In de Voordelta wil ARK de natuur helpen zichzelf te herstellen door riffen van mosselen en oesters te stimuleren en zeegrasvelden terug te brengen. Deze ‘biobouwers’ filteren het water, dempen stroming en golven en vormen kraamkamers voor talloze soorten. Zo ontstaat een voedselrijk ecosysteem waarin vissen, roggen en haaien nieuwe kansen krijgen – en waar ook grotere jagers zoals zeehonden en bruinvissen van profiteren. Door op enkele strategische plekken riffen en zeegras te ‘kickstarten’, kan de natuur zich daarna grotendeels zelf verder uitbreiden.
Jonne Arnoldussen, managing director van de Postcode Loterij ziet veel potentie in het plan van ARK. “In de natuur op de Noordzee moeten we nú investeren om haar en onze toekomst veilig te stellen. Dankzij onze deelnemers kunnen we samen met ARK Rewilding Nederland werken aan grootschalig natuurherstel dat niet alleen de lokale biodiversiteit én de zeegemeenschap versterkt, maar ook laat zien dat herstel op zee daadwerkelijk mogelijk is.”
Samen Voordelta
De Voordelta is een uitgestrekt kustgebied bij Zuid-Holland en Zeeland, waar de grote rivieren uitmonden in de Noordzee. Het landschap verandert hier snel. Zandbanken verschuiven, stromingen veranderen en nieuwe droogvallende zandplaten ontstaan. Onder het wateroppervlak ligt een wereld van schelpdieren, vissen en zeezoogdieren. Maar hun leven en leefgebied staan onder druk. De grote waterwerken langs de kust beperken in- en uitstroom van zand, een geleidelijke overgang van zout naar zoet en vrije migratieroutes voor trekvissen sterk, en er wordt intensief gebruik gemaakt van alles wat de Noordzee te bieden heeft. Met het nieuwe programma Samen Voordelta werkt ARK de komende jaren aan natuurherstel.
“ARK werkt al tien jaar aan natuurherstel in dit gebied, samen met partners als WWF en windenergiebedrijf Ørsted. In die tijd hebben we veel geleerd over de lokale ecologie en de soorten die een sleutelrol spelen in het herstel. Na jaren van experimenteren weten we nu hoe we nieuwe riffen kunnen starten,” zegt Karel van den Wijngaard, programmaleider Noordzee. “En wat minstens net zo belangrijk is: we hebben gemerkt dat we zeker niet de enigen zijn die verandering willen en dat je voor échte verandering ook anderen nodig hebt.”
Van kustbewoners en ondernemers tot overheden en grote organisaties die in de Noordzee werken - er is een breed gedeeld gevoel van urgentie om de achteruitgang te keren en de natuur hier te versterken. In het afgelopen jaar brachten ARK en partner Origame daarom een pioniersgroep bij elkaar. Meer dan dertig personen sloten zich aan bij het Seascape Collectief Voordelta.
Van den Wijngaard: “Het doel is om samen een hechte zeegemeenschap te vormen, waarbij we samenwerken aan een toekomst waarin natuurherstel en duurzame economie elkaar versterken.” De zeegemeenschap ziet bijvoorbeeld kansen voor ecotoerisme met snorkel- en kajaktochten, voor duurzame mosselkweek en voor het hergebruik van oesterschelpen uit de horeca voor nieuwe riffen. Maar om het ecologisch herstel en de nieuwe initiatieven op gang te kunnen brengen, is financiering nodig. Van den Wijngaard: “We zijn ontzettend blij met de schenking van de Postcode Loterij. Nu kunnen we samen onze plannen gaan vormgeven en echt gaan beginnen!”
Voordelta als blauwdruk
De Voordelta ligt dicht bij de kust en is daardoor een ideale plek om nieuwe technieken voor natuurherstel te ontwikkelen en te testen. De kennis en ervaring die hier worden opgedaan, kunnen ook elders langs de Noordzeekust worden toegepast. Zo wil ARK laten zien hoe rewilding kan bijdragen aan een gezonde, veerkrachtige zee – als inspiratie en blauwdruk voor herstel van zeelandschappen langs de Noordzee.
