Op een vroege winterochtend loopt een uiteenlopende groep mensen over een perceel in Schijndel. Het is ijskoud, de mist hangt laag boven het veld. Gestaag sjouwen ze materiaal, hier en daar bukken ze om te planten. Eerder al groeven ze gezamenlijk een poel, vandaag plaatsen ze de struiken, één voor één. Straks zal hier een struweel groeien, opgebouwd uit verschillende soorten.
Stapsteen
“Op het eerste oog lijkt het perceel slechts een snipper”, zegt Anne Herpers, projectleider namens ARK Rewilding Nederland. Toch valt de ecologische waarde van deze 0,42 hectare niet te missen. “Door juist dit stuk robuuster te maken, vormt het straks een stapsteen voor dieren die Het Groene Woud doorkruisen”, licht ze toe. “De houtwallen zorgen voor rust- en broedplekken, de poel trekt allerlei amfibieën aan. Het wordt een welkome oase, midden tussen landbouwgrond gelegen.”
‘De natuur oordeelt niet’
Bijzonder is bovendien dat de aanplant plaatsvindt in samenwerking met stichting ’t Broekbos, onderdeel van zorggroep HIDN (Herstel in de Natuur). De stichting werd in 2021 opgericht door Marc Kaasenbrood en een scoutingvriend en biedt kleinschalige dagbesteding aan mensen van 18 tot 40 jaar met een afstand tot de arbeidsmarkt. De deelnemers komen uit omliggende gemeenten. “Deze mensen hebben tegenslag gekend”, zegt Marc. “Ze zijn vaak weggezet, onbegrepen geweest. Maar hiervoor komen ze hun bed uit, stappen ze op de fiets en voelen ze zich onderdeel van de groep.” Hij benadrukt: “De natuur oordeelt niet. Hier werken ze aan iets wezenlijks. Elke actie zien ze diezelfde dag nog terug. Zoals vandaag, bij dit aangeplante stuk grond.”
Van tip tot samenwerking
De samenwerking tussen ARK en ’t Broekbos ontstond via-via. Voormalig melkveehouder Peter Smits – van wie ARK ook land kocht – tipte ARK’er Ger van den Oetelaar. Die was direct enthousiast en zo ging het balletje rollen. Dit najaar begon de groep van ’t Broekbos met de praktische werkzaamheden. Naast de poel en de struweelhaag (met onder meer hazelaar, rode kornoelje en wilde lijsterbes) komen er ook zwarte populieren. “Stuk voor stuk soorten die typerend zijn voor de regio”, benadrukt Anne. “Ze komen tegenwoordig minder voor dan vroeger. In veel gevallen zijn ze verdrongen door sierplanten of door een eenzijdig ingericht landschap. Door juist weer een grote variatie aan streekeigen soorten aan te planten, ontstaat een robuuster systeem.” ARK zorgt voor het plantgoed, de deelnemers voeren het werk uit en leren tegelijkertijd over natuurbeheer en -ontwikkeling. Lokale partners en vrijwilligers begeleiden hen bij de praktische uitvoering. Subsidies van de provincie Noord-Brabant maken de aanplant financieel mogelijk.
Werken op eigen tempo
Voor de deelnemers van ’t Broekbos biedt het project grote voordelen. “Ze ervaren autonomie, krijgen structuur en zien direct resultaat van hun inspanningen”, zegt Marc. “Deze groep heeft moeite met het reguliere systeem, maar dat betekent niet dat ze niets willen. Ze willen juist wél, áls het maar op hun eigen tempo en met hun eigen draagkracht kan. Dit project versterkt hun zelfvertrouwen en hun verbondenheid met de natuur. Bovendien ligt het perceel op loopafstand van onze stichting. Mooier had het niet gekund.”
‘Wij hebben hieraan bijgedragen’
De pilot is nog pril, maar volgens ARK veelbelovend. Anne: “Aan het einde van het plantseizoen kijken we wat goed werkt en welke kansen er volgend jaar zijn. Tot nu toe lijkt het een gouden combinatie: natuurontwikkeling én mensen betrekken bij hun omgeving. Het gaat er niet alleen om dat wij als ecologen iets bereiken. Uiteindelijk wil je dat ook de bewoners van het gebied hun natuur leren kennen en er een gevoel van eigenaarschap bij ervaren. Dat die waardering van robuustere natuur door het gebied heen ademt.”
Voor de deelnemers zit het werk er bijna op, de koffiepauze nadert. De schoppen gaan tijdelijk terug op de kar, de wortels van de laatste plant verdwijnen in de grond. “Ooit staat hier gewoon een hele rij bomen”, zegt deelnemer Jackie lachend. ”Dan is het heel gaaf dat wij daaraan hebben bijgedragen.”
Tekst: Anne Veens / Veensverhalen.nl