Beleidsmakers werken de Europese Natuurherstelverordening in Nederland uit in voorwaarden en maatregelen. Die worden in een Nederlands Natuurplan gevat, dat in september wordt ingediend in Brussel. Dit plan moet de natuurbeschermingsregels van de vogel- en habitatrichtlijn in een bredere aanpak inbedden. ARK laat de beleidsmakers graag voorbeelden zien van wat er kán en heeft hiervoor een inspiratiemagazine gemaakt.
Van intensive care naar gezondheidszorg
Het Natuurplan moet ervoor zorgen dat een algemene kwaliteit van leven, noem het de volksgezondheid van de wilde planten en dieren, terug kan keren in ons landschap. Dat kan en moet samenhangen met maatregelen om de belangrijkste 'drukfactoren' op onze natuur te verkleinen. Voor de aanpak van de stikstofcrisis presenteerde de minister kortgeleden een plan. De aanpak van gifstoffen blijft achter bij wat nodig is: hierin valt Nederland nog altijd in de val van de landbouwindustrie. Toch heeft ARK hoop: om de doelen van de Natuurherstelverordening te halen, zijn op al deze fronten veranderingen nodig. Één van de doelen is namelijk het herstellen van de populaties van bestuivende insecten (en dat zijn niet alleen honingbijen, integendeel!). Voor echt herstel is méér natuur nodig, gericht op herstel van verbindingen en een rigoureuze aanpak van stikstof en gifstoffen in ons landschap. Om onze natuur toekomst te geven is het naleven van de vogel- en habitatrichtlijn niet genoeg: dat is slechts een 'intensive care'. Voor écht vitale natuur is preventieve zorg nodig gericht op 'volksgezondheid'. Geen samenleving kan leven op een IC in een ziekenhuis: fantastisch dat ze er is, maar kwaliteit van leven is meer.
Natuurlijke processen centraal
In de kern roept de Natuurherstelverordening op tot het herstellen van functionerende ecosystemen. Het gaat dus niet alleen om ecosystemen, maar juist om het functioneren ervan - en dat is de core business van rewilding. Rewilding stelt natuurlijke processen centraal en bekijkt individuele soorten in de context van deze natuurlijke processen. Natuurlijke processen zíjn het functioneren van ecosystemen. De natuurherstelverordening vraagt om meer rewilding: om méér natuur, en meer natuurlijkheid.
Meer natuur
Rewilding heeft twee componenten: het zorgen voor méér natuur (het verbinden van snippers tot grotere, meer robuuste eenheden) is de eerste stap. Het afmaken van de Ecologische Hoofdstructuur, door grond te verwerven en snippers natuur te verbinden, moet dan ook een eerste stap zijn. Gelukkig slaagt ARK daar regelmatig in, zoals in Het Groene Woud en het KempenBroek, waar afgelopen jaren honderden hectares nieuwe natuur werden gerealiseerd. Het is nu tijd om deze aanpak op te schalen, zodat we in heel Nederland echt werk maken van het terugdringen van de versnippering van onze natuur.
Meer natuurlijkheid
Vervolgens kan je proberen om die grotere eenheden meer natuurlijk te laten functioneren. Door de waterhuishouding natuurlijker te maken. Door sleutelsoorten terug te brengen, die de ontwikkeling van de plantengroei natuurlijk maken, in plaats van door mensen bepaald en bijgestuurd. En door de tijd te geven aan deze ontwikkelingen. De tijd dat natuurlijkheid geen doel was in het natuurbeheer (wat als je erover nadenkt heel bizar is) moet voorbij zijn. Natuur heeft behalve biodiversiteit ook ruimte nodig, en verbinding, autonomie en tijd. Dan wordt ze natuur - ook in Nederland!
En bij dat laatste gaat het vaak mis. "Nederland is één groot park" maken we elkaar wijs. Dat leidt tot twee dingen: een totale ambitie-armoe omdat we vergeten zijn hoe complex, compleet en mooi Nederlandse natuur kan fuctioneren. En het gesprek over natuur in Nederland wordt tot iets ridicuuls gemaakt: iets voor wereldvreemde wolkendromers. Tijd dus voor een beter en echter verhaal over het herstelvermogen van natuur in Nederland. Want ARK laat al meer dan 35 jaar zien dat ecosystemen, in allerlei vormen, zich kunnen herstellen. En dat werkende natuurlijke processen tot fantastische biodiversiteit leiden, tot natuur die verrast en groeit. En waar je als mens onderdeel van mag zijn. Rewildingnatuur is bijna altijd toegankelijk voor mensen om van te genieten. Zodat iedereen kan zien wat natuur in Nederland vermag te zijn, als we ervoor kiezen om deze te willen herstellen.
Het inspiratiemagazine van ARK is gratis beschikbaar voor iedereen die werkt aan (de uitvoering van) maatregelen van het Natuurplan.